1. ประชาชนมีสิทธิขอข้อมูลข่าวสารจากหน่วยงานของรัฐหรือไม่?
ตอบ: มี ประชาชนมีสิทธิเข้าถึงและขอข้อมูลข่าวสารของราชการที่อยู่ในความครอบครองหรือควบคุมดูแลของหน่วยงานของรัฐได้ โดยสามารถยื่นคำขอตามหลักเกณฑ์ของ มาตรา 11 แห่ง พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 ทั้งนี้ ข้อมูลบางประเภทอาจมีข้อจำกัดในการเปิดเผยตามที่กฎหมายกำหนด
2. จะขอข้อมูลข่าวสารจากหน่วยงานของรัฐ ต้องมีเหตุผลหรือไม่?
ตอบ: โดยหลักแล้ว ผู้ขอไม่จำเป็นต้องแสดงเหตุผลว่าขอข้อมูลไปเพื่ออะไร เพียงระบุข้อมูลที่ต้องการให้ชัดเจนและเข้าใจได้ว่าเป็นข้อมูลเรื่องใด หน่วยงานจะพิจารณาดำเนินการตามกฎหมาย
3. ข้อมูลข่าวสารของราชการมีอะไรบ้าง?
ตอบ: ข้อมูลข่าวสารของราชการมีความหมายกว้าง ครอบคลุมข้อมูลที่อยู่ในความครอบครองหรือควบคุมดูแลของหน่วยงานของรัฐ เช่น หนังสือราชการ รายงานการประชุม แผนงาน โครงการ งบประมาณ การจัดซื้อจัดจ้าง สัญญา ผลการดำเนินงาน และข้อมูลอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติราชการ
นอกจากนี้ กฎหมายยังกำหนดข้อมูลบางประเภทที่หน่วยงานต้องจัดไว้ให้ประชาชนเข้าตรวจดู เช่น ข้อมูลตาม มาตรา 9
4. ถ้าข้อมูลที่ต้องการไม่ได้อยู่บนเว็บไซต์ของหน่วยงาน สามารถขอได้หรือไม่?
ตอบ: ได้ หากข้อมูลนั้นเป็นข้อมูลข่าวสารของราชการที่อยู่ในความครอบครองหรือควบคุมดูแลของหน่วยงาน ประชาชนสามารถยื่นคำขอให้หน่วยงานจัดหาให้ได้ตาม มาตรา 11 โดยควรระบุรายละเอียดของข้อมูลที่ต้องการให้ชัดเจน เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถค้นหาได้ถูกต้อง
อย่างไรก็ตาม หากข้อมูลนั้นเป็นข้อมูลที่กฎหมายกำหนดให้ไม่เปิดเผย หน่วยงานอาจปฏิเสธการเปิดเผยได้ตามหลักเกณฑ์ของกฎหมาย
5. หน่วยงานของรัฐสามารถปฏิเสธไม่ให้ข้อมูลได้หรือไม่?
ตอบ: ได้ ในบางกรณี หากข้อมูลนั้นเข้าข่ายข้อมูลที่กฎหมายกำหนดให้ไม่ต้องเปิดเผยหรือไม่อาจเปิดเผยได้ เช่น ข้อมูลที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อความมั่นคงของประเทศ การบังคับใช้กฎหมาย หรือข้อมูลที่กระทบต่อสิทธิส่วนบุคคล ตาม มาตรา 14 และมาตรา 15
แต่การปฏิเสธต้องมีเหตุผลตามที่กฎหมายกำหนด ไม่ใช่ปฏิเสธโดยไม่มีเหตุผล
6. ข้อมูลส่วนบุคคลของประชาชนสามารถขอจากหน่วยงานของรัฐได้หรือไม่?
ตอบ: โดยหลัก ข้อมูลข่าวสารส่วนบุคคลของบุคคลอื่นไม่สามารถเปิดเผยให้บุคคลทั่วไปได้โดยง่าย เนื่องจากกฎหมายมีหลักคุ้มครองข้อมูลข่าวสารส่วนบุคคลไว้โดยเฉพาะ
อย่างไรก็ตาม เจ้าของข้อมูลมีสิทธิขอตรวจดูข้อมูลข่าวสารส่วนบุคคลของตนเองที่หน่วยงานของรัฐเก็บรักษาไว้ได้ตามหลักเกณฑ์ของ มาตรา 25
ตัวอย่างข้อมูลส่วนบุคคล เช่น ประวัติสุขภาพ ประวัติการศึกษา ที่อยู่ หมายเลขโทรศัพท์ หรือข้อมูลอื่นที่สามารถระบุตัวบุคคลได้
7. ถ้าหน่วยงานมีเอกสารที่มีทั้งข้อมูลที่เปิดเผยได้และข้อมูลที่เปิดเผยไม่ได้ จะขอเฉพาะส่วนที่เปิดเผยได้หรือไม่?
ตอบ: ได้ ในกรณีที่เอกสารมีข้อมูลบางส่วนที่ไม่สามารถเปิดเผยได้ หน่วยงานควรพิจารณา ตัดทอนหรือลบส่วนที่ไม่สามารถเปิดเผยออก แล้วเปิดเผยส่วนที่สามารถเปิดเผยได้ หากสามารถดำเนินการได้ตามกฎหมาย
ดังนั้น การที่เอกสารมีข้อมูลบางส่วนที่เป็นความลับ ไม่ได้หมายความว่าจะต้องปฏิเสธเอกสารทั้งหมดเสมอไป
8. ประชาชนสามารถขอข้อมูลเกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้างของหน่วยงานรัฐได้หรือไม่?
ตอบ: โดยหลักสามารถขอได้ และข้อมูลเกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้างของหน่วยงานรัฐหลายประเภทเป็นข้อมูลที่ต้องเปิดเผยหรือจัดให้ประชาชนตรวจดูตามกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง เช่น ประกาศจัดซื้อจัดจ้าง ผลการจัดซื้อจัดจ้าง ราคากลาง และข้อมูลเกี่ยวกับสัญญา
ทั้งนี้ ต้องพิจารณาด้วยว่ามีข้อมูลส่วนบุคคลหรือข้อมูลที่กฎหมายกำหนดให้ไม่เปิดเผยปะปนอยู่หรือไม่
9. หากหน่วยงานไม่เปิดเผยข้อมูล ประชาชนมีสิทธิอุทธรณ์หรือไม่?
ตอบ: มี ในกรณีที่ผู้ขอข้อมูลไม่เห็นด้วยกับคำสั่งของหน่วยงานที่ไม่เปิดเผยข้อมูล หรือกรณีอื่นที่กฎหมายกำหนด ผู้ขอสามารถใช้สิทธิ อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการวินิจฉัยการเปิดเผยข้อมูลข่าวสาร ตามหลักเกณฑ์และระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด
ดังนั้น หากได้รับคำสั่งไม่เปิดเผยข้อมูล ควรสอบถามเจ้าหน้าที่ถึงเหตุผลและสิทธิในการอุทธรณ์ รวมถึงกำหนดเวลาที่เกี่ยวข้อง
10. การขอข้อมูลข่าวสารของราชการมีค่าใช้จ่ายหรือไม่?
ตอบ: โดยทั่วไป การขอข้อมูลข่าวสารสามารถดำเนินการได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายในส่วนของการตรวจดูข้อมูล แต่หากผู้ขอต้องการ สำเนาเอกสาร การรับรองสำเนา หรือการดำเนินการบางอย่าง หน่วยงานอาจเรียกเก็บค่าธรรมเนียมตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
เจ้าหน้าที่ควรแจ้งให้ผู้ขอทราบถึงค่าใช้จ่ายก่อนดำเนินการในกรณีที่มีค่าธรรมเนียม
11. หน่วยงานของรัฐสามารถปฏิเสธไม่ให้ข้อมูลได้หรือไม่?
ตอบ: สามารถปฏิเสธได้ในกรณีที่ข้อมูลเข้าข่ายเป็นข้อมูลที่ไม่ต้องเปิดเผยหรืออาจไม่เปิดเผยตามที่กฎหมายกำหนด โดยหน่วยงานควรระบุเหตุผลและข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องให้ผู้ขอทราบ
12. ข้อมูลที่ห้ามเปิดเผยตามกฎหมายมีลักษณะอย่างไร?
ตอบ: ตัวอย่างเช่น ข้อมูลที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ ข้อมูลที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อความมั่นคงของประเทศ หรือข้อมูลอื่นที่เข้าข่ายตามมาตรา 14 ซึ่งเป็นข้อมูลที่เปิดเผยไม่ได้
13. ข้อมูลที่ “อาจไม่เปิดเผย” หมายถึงอะไร?
ตอบ: หมายถึงข้อมูลที่เข้าข่ายตามมาตรา 15 ซึ่งหน่วยงานของรัฐอาจมีคำสั่งไม่เปิดเผยได้ เช่น ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคง การบังคับใช้กฎหมาย ความเห็นหรือคำแนะนำภายในหน่วยงาน หรือข้อมูลที่การเปิดเผยอาจกระทบต่อบุคคลหรือประโยชน์สาธารณะ ทั้งนี้ต้องพิจารณาเป็นกรณี ๆ ไป
14. ถ้าเอกสารมีทั้งข้อมูลที่เปิดเผยได้และเปิดเผยไม่ได้ จะทำอย่างไร?
ตอบ: หากสามารถแยกส่วนได้ หน่วยงานควรเปิดเผยเฉพาะส่วนที่เปิดเผยได้ และปกปิดหรือลบส่วนที่กฎหมายไม่อนุญาตให้เปิดเผย แทนการปฏิเสธเอกสารทั้งฉบับ
15. สามารถขอข้อมูลเกี่ยวกับการใช้งบประมาณของหน่วยงานได้หรือไม่?
ตอบ: ได้ โดยข้อมูลเกี่ยวกับแผนงาน งบประมาณ และการดำเนินงานของหน่วยงานของรัฐหลายประเภทเป็นข้อมูลที่ประชาชนสามารถตรวจดูหรือขอได้ ทั้งนี้ต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์และข้อจำกัดของกฎหมาย
16. ประชาชนสามารถขอข้อมูลเกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้างของหน่วยงานได้หรือไม่?
ตอบ: ได้ โดยข้อมูลเกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐหลายประเภทต้องเปิดเผยต่อประชาชนตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการฯ และกฎหมายว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ ทั้งนี้ข้อมูลบางส่วน เช่น ข้อมูลส่วนบุคคล อาจต้องปกปิดตามกฎหมาย
17. สามารถขอสัญญาที่หน่วยงานของรัฐทำกับเอกชนได้หรือไม่?
ตอบ: โดยหลักสามารถขอข้อมูลสัญญาของหน่วยงานของรัฐได้ หากเป็นข้อมูลที่เปิดเผยได้ตามกฎหมาย แต่หากมีข้อมูลที่ได้รับความคุ้มครองหรือเข้าข่ายข้อยกเว้น หน่วยงานอาจต้องปกปิดเฉพาะส่วนนั้น
18. สามารถขอข้อมูลเกี่ยวกับโครงการก่อสร้างของเทศบาลได้หรือไม่?
ตอบ: ได้ เช่น ข้อมูลโครงการ งบประมาณ คู่สัญญา รายละเอียดการดำเนินงาน หรือเอกสารที่เกี่ยวข้อง หากเป็นข้อมูลที่อยู่ในความครอบครองของหน่วยงานและไม่เข้าข่ายข้อมูลที่กฎหมายห้ามเปิดเผย
19. สามารถขอข้อมูลส่วนบุคคลของคนอื่นได้หรือไม่?
ตอบ: โดยทั่วไปไม่สามารถขอหรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลของบุคคลอื่นได้โดยเสรี เนื่องจากข้อมูลส่วนบุคคลได้รับความคุ้มครองตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการฯ และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง การเปิดเผยต้องพิจารณาตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด
20. เจ้าของข้อมูลมีสิทธิขอดูข้อมูลส่วนบุคคลของตนเองหรือไม่?
ตอบ: มีสิทธิ โดยเจ้าของข้อมูลสามารถขอตรวจดูข้อมูลข่าวสารส่วนบุคคลที่เกี่ยวกับตนเองซึ่งอยู่ในความครอบครองของหน่วยงานของรัฐได้ตามหลักเกณฑ์ของกฎหมาย
21. หากข้อมูลส่วนบุคคลของตนเองไม่ถูกต้อง สามารถขอแก้ไขได้หรือไม่?
ตอบ: ได้ เจ้าของข้อมูลสามารถยื่นคำขอให้หน่วยงานแก้ไข เปลี่ยนแปลง หรือลบข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง ไม่เป็นจริง หรือไม่สมบูรณ์ตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด
22. ถ้าหน่วยงานไม่ยอมแก้ไขข้อมูลส่วนบุคคล สามารถทำอย่างไร?
ตอบ: เจ้าของข้อมูลสามารถดำเนินการตามสิทธิที่กฎหมายกำหนด เช่น ขอให้หน่วยงานพิจารณาใหม่ และใช้สิทธิอุทธรณ์หรือร้องเรียนต่อหน่วยงานหรือคณะกรรมการที่มีอำนาจตามกฎหมาย แล้วแต่กรณี
23. หน่วยงานต้องดำเนินการคำขอข้อมูลภายในกี่วัน?
ตอบ: กฎหมายกำหนดให้หน่วยงานดำเนินการให้ภายในเวลาอันสมควร โดยระยะเวลาที่ใช้จะขึ้นอยู่กับลักษณะของข้อมูล ความซับซ้อน และขั้นตอนที่จำเป็นในการตรวจสอบ ทั้งนี้ไม่ควรล่าช้าโดยไม่มีเหตุอันสมควร
24. ถ้าหน่วยงานใช้เวลานานในการค้นหาข้อมูล ประชาชนทำอย่างไรได้บ้าง?
ตอบ: สามารถสอบถามความคืบหน้ากับหน่วยงานได้ และหากเห็นว่าการดำเนินการล่าช้าหรือมีปัญหาเกี่ยวกับการใช้สิทธิ สามารถใช้ช่องทางร้องเรียนหรืออุทธรณ์ตามที่กฎหมายกำหนด
25. ถ้าหน่วยงานปฏิเสธการเปิดเผยข้อมูล ประชาชนมีสิทธิอุทธรณ์หรือไม่?
ตอบ: มีสิทธิ ในกรณีที่หน่วยงานมีคำสั่งไม่เปิดเผยข้อมูล ประชาชนสามารถใช้สิทธิอุทธรณ์ตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการฯ ภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด
26. การอุทธรณ์คำสั่งไม่เปิดเผยข้อมูลต้องทำอย่างไร?
ตอบ: ผู้ขอข้อมูลควรตรวจสอบคำสั่งของหน่วยงานและเหตุผลในการไม่เปิดเผย จากนั้นยื่นอุทธรณ์ตามช่องทางและภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด โดยระบุรายละเอียดของคำขอและเหตุผลที่เห็นว่าควรเปิดเผยข้อมูล
27. หากเห็นว่าหน่วยงานไม่ปฏิบัติตาม พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารฯ สามารถร้องเรียนได้หรือไม่?
ตอบ: ได้ ประชาชนสามารถร้องเรียนเกี่ยวกับการไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย หรือการดำเนินการที่ไม่เป็นไปตามสิทธิในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร โดยสามารถติดต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหรือสำนักงานคณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการตามช่องทางที่กำหนด
28. หน่วยงานของรัฐต้องจัดให้มีสถานที่สำหรับประชาชนตรวจดูข้อมูลหรือไม่?
ตอบ: ต้องจัดให้มีข้อมูลข่าวสารตามที่กฎหมายกำหนดไว้ให้ประชาชนเข้าตรวจดูได้ และต้องจัดสถานที่หรือช่องทางที่เหมาะสมสำหรับการให้บริการข้อมูลข่าวสารแก่ประชาชน
29. สามารถขอข้อมูลข่าวสารในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ได้หรือไม่?
ตอบ: สามารถขอได้ หากหน่วยงานมีข้อมูลในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์และสามารถจัดให้ได้ โดยการให้ข้อมูลต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของกฎหมาย รวมถึงต้องคำนึงถึงข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลที่มีข้อจำกัดในการเปิดเผย
30. หากไม่แน่ใจว่าข้อมูลที่ต้องการเปิดเผยได้หรือไม่ ควรทำอย่างไร?
ตอบ: สามารถสอบถามเจ้าหน้าที่ศูนย์ข้อมูลข่าวสารของหน่วยงานก่อนยื่นคำขอ เพื่อขอคำแนะนำเกี่ยวกับประเภทของข้อมูล ขั้นตอนการขอ และข้อจำกัดในการเปิดเผย ทั้งนี้การพิจารณาเปิดเผยข้อมูลต้องเป็นไปตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
